Jak skutecznie przygotować system ochrony ludności na wypadek konfliktu zbrojnego lub innych poważnych zagrożeń? Jaką rolę w organizacji schronów powinny odgrywać samorządy terytorialne? Odpowiedzi na te pytania poszukuje dr Tomasz Wierzbica w najnowszej publikacji Centrum Ekspertyzy Lokalnej FRDL z serii „Samorząd Terytorialny na Świecie”.

Norwegia i Szwecja należą do państw, w których szczególną wagę przywiązuje się do przygotowania społeczeństwa na sytuacje kryzysowe. Przyjęte w tych krajach rozwiązania dotyczące organizacji obiektów zbiorowej ochrony różnią się jednak zarówno pod względem podziału kompetencji pomiędzy administrację rządową i samorządową, jak i zasad finansowania infrastruktury ochronnej.

W Norwegii funkcjonuje blisko 20 tys. schronów, mogących pomieścić około 45% mieszkańców. W Szwecji liczba takich obiektów przekracza 64 tys., a dostępne miejsca odpowiadają potrzebom około 68% populacji. Różnice dotyczą również czasu wymaganego na przygotowanie schronów do użycia – odpowiednio 72 i 48 godzin.

Autor analizuje podstawy prawne funkcjonowania obu systemów, zasady budowy i utrzymania schronów oraz wymagania dotyczące ich wyposażenia. Szczególną uwagę poświęca zadaniom gmin, a także odpowiedzialności za zapewnienie ludności dostępu do wody, żywności i innych środków niezbędnych do przetrwania.

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z analizy jest konieczność współdziałania administracji rządowej, samorządów terytorialnych i obywateli. Doświadczenia skandynawskie pokazują, że skuteczność systemu ochrony ludności zależy nie tylko od dostępności infrastruktury, lecz również od przygotowania mieszkańców i poziomu społecznej odporności na zagrożenia.

Zapraszamy do lektury opracowania dr. Tomasza Wierzbicy „Organizacja systemu obiektów zbiorowej ochrony w Norwegii i Szwecji”, opublikowanego w serii „Samorząd Terytorialny na Świecie” (nr 10/2026).