Jak skutecznie prowadzić egzekucję administracyjną obowiązków o charakterze niepieniężnym?

• Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym – takich jak rozbiórki samowoli budowlanych, usuwanie nielegalnych odpadów, nakazy środowiskowe czy opróżnianie lokali – stanowi jeden z najtrudniejszych obszarów w pracy organów administracji publicznej. Obowiązujący od 2024  r. system kosztów egzekucyjnych wyposażył wierzycieli w nowe instrumenty, ale jednocześnie nałożył na nich surowe wymogi. W tym obszarze każdy błąd proceduralny kosztuje nie tylko „czas”, ale również realne pieniądze z budżetu jednostki.
• Dodatkowym wyzwaniem w codziennej pracy pozostają także spory o właściwość między organami administracji publicznej. To problem, który potrafi zamrozić postępowanie na wiele miesięcy, co jest szczególnie dotkliwe w sprawach, wymagających natychmiastowych reakcji np. przy zagrożeniu katastrofą budowlaną, czy nielegalnym składowaniu odpadów.
• Podczas zajęć prowadzący przeanalizuje przepisy dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, kładąc szczególny nacisk na praktyczne skutki ostatnich nowelizacji. Wskaże, jak te zmiany realnie wpływają na tempo i skuteczność postępowań. Zaprezentuje także sprawdzone wzory dokumentów, w tym: postanowienia w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia, wykonania zastępczego, wezwania do wykonania obowiązku z zagrożeniem przymusem bezpośrednim, postanowienia w przedmiocie zarzutów.

• Szczegółowa analiza obowiązków wierzyciela – dowiesz się, jak właściwie postępować w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku o charakterze niepieniężnym (np. odpady, stosunki wodne, rekultywacja).
• Eliminacja ryzyka bezczynności –poznasz konsekwencje ignorowania niewykonania obowiązku przez zobowiązanego oraz dowiesz się, jaka grozi odpowiedzialność za brak działań.
• Opanowanie zasad stosowania środków przymusu – będziesz potrafił stosować zasady prowadzenia postępowania i środki egzekucyjne, które zwiększą Twoją skuteczność w egzekucji.
• Gotowy warsztat pracy – otrzymasz wzory dokumentów, dzięki którym przygotowanie wezwania, postanowienia o grzywnie, czy wniosku o wykonanie zastępcze zajmie Ci mniej czasu i nie będzie zawierać błędów.

1. Spory o właściwość:
   • Negatywny spór o właściwość – który organ administracji publicznej jest wierzycielem, a w konsekwencji organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym?
   • Postępowanie w sprawie sporu o właściwość, m. in. kto może wystąpić z wnioskiem o rozpatrzenie sporu? Tryb postępowania, podmiot właściwy do rozstrzygnięcia sporu.
   • Konsekwencje rozstrzygnięcia sporu o właściwość - powaga rzeczy osądzonej.
2. Wykonalność decyzji oraz obowiązków, wynikających z mocy prawa:
   • Decyzja ostateczna a decyzja prawomocna.
   • Rygor natychmiastowej wykonalności, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioski w trybach nadzwyczajnych, skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, skarga kasacyjna a wykonalność decyzji administracyjnej.
   • Jak zweryfikować wykonanie obowiązku niepieniężnego?
3. Podmioty postępowania egzekucyjnego:
   • Zobowiązany, m.in. kwestia współwłasności, następstwa prawnego, zmiany zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji oraz w toku postępowania egzekucyjnego, wykreślenie zobowiązanego z KRS.
   • Wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, która nie posiada zarządu - przedstawiciela dla osoby niezdolnej do czynności prawnych.
   • Wierzyciel.
   • Organ egzekucyjny m. in. nadzór nad egzekucją.
4. Czynności, zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych – obowiązki wierzyciela:
   • Obowiązek systematycznej kontroli wykonania obowiązków niepieniężnych.
   • Skarga na bezczynność wierzyciela (art. 6 § 1a u.p.e.a.) – konsekwencje ignorowania niewykonania obowiązku.
   • Pojęcie „uchylania się” zobowiązanego od wykonania obowiązku.
   • Upomnienie - regulacje dotyczące m .in.: danych zawartych w upomnieniu, terminu wystawienia upomnienia, skuteczności doręczenia upomnienia w świetle k.p.a., kosztów upomnienia, księgowania kosztów upomnienia.
   • Tytuł wykonawczy - regulacje dotyczące m. in.: wzoru tytułu, danych niezbędnych do wystawienia tytułu, terminu wystawienia tytułu.
5. Tok postępowania egzekucyjnego dotyczący obowiązków o charakterze niepieniężnym:
   • Postępowanie egzekucyjne w administracji a egzekucja administracyjna.
   • Możliwe do zastosowania środki egzekucyjne: wykonanie zastępcze, czy grzywna w celu przymuszenia? Zasady nakładania grzywny w celu przymuszenia przy współzobowiązanych - dlaczego taka, a nie inna wysokość grzywny w celu przymuszenia? Przesłanki wymiaru grzywny w celu przymuszenia.
   • Umorzenie grzywny w celu przymuszenia.
   • Zwrot uiszczonej grzywny w celu przymuszenia.
   • Finansowanie wykonania zastępczego.
   • Zabezpieczenie poniesionych kosztów wykonania zastępczego.
6. Środki prawne (środki zaskarżania):
   • Zarzut: m.in. zarzut jako sformalizowany środek prawny, nowy termin na złożenie zarzutu, oddalenie zarzutu a niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Jak odróżnić zarzut od skargi na czynność egzekucyjną?
   • Skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.
   • Skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
   • Rozstrzygnięcie w przypadku uchybienia terminu do wniesienia środka prawnego.
7. Dyskusja, wymiana doświadczeń oraz odpowiedzi na pytania uczestników szkolenia.

Pracownicy jst, wydający decyzje administracyjne, nakładające obowiązki o charakterze niepieniężnym oraz prowadzący postępowania egzekucyjne w administracji.

Członek etatowy Samorządowego Kolegium Odwoławczego (w zakresie obowiązków m. in. nadzór nad egzekucją administracyjną, orzekanie w sprawach dotyczących odpadów, ochrony przyrody i środowiska, podatków, utrzymania czystości i porządku w gminach). Wykładowca, prowadzący szkolenia na terenie całej Polski dla kadr urzędów administracji samorządowej i rządowej. Prowadził egzekucję administracyjną w Urzędzie Miasta Łodzi. Autor publikacji dotyczących egzekucji administracyjnej.